Muhteşem Bir Eser: II. Bayezid Külliyesi

 

Türkiyemizin her bir köşesi kendinizi tarihin derinliklerine götüren mekanlarla dolu. İster Anadolu’nun en doğusuna gidin, isterseniz Trakya’nın en batısına uğrayın, her yer tarih, her yer anı, her yer muhteşem eserler…

Bu yıl yurt içi gezilerimizin birincisi Trakya Bölgesi’nden Edirne’ye idi. Edirne’ye günümüz koşulları ile bakarsak, sadece sığ bilgiler ve görsellerle değerlendirme yaparız. Haliyle binlerce yıl geçmişe dayanan tarihi mirasa ayıp etmiş oluruz. Hele bir de Osmanlı İmparatorluğu’nun başkentlerinden birisi oluşunu unutursak, tarihimize saygısızlık yaparız.

Edirne I. Murad döneminde fethedildikten sonra 1365-1453 yılların arasında tam 88 yıl Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapmıştır. Edirne’yi ziyaret ederken bu pencereden bakarak gezmenizi ve görmenizi dilerim. Ve tabii ki Balkan Savaşları dönemini de unutmayalım.

Edirne’de Osmanlı Dönemi’nden kalan eserleri gezerken ilk ziyaret ettiğimiz yerlerden birisi II. Bayezid Külliyesi’ydi. II. Bayezid Külliyesi Tunca nehrinin kuzey kıyısında, akarsuyun hemen kenarında inşa edilmiş.

Peki bir külliye denilince hangi kısımları vardır, geçmişte hangi amaçla yapılmıştır diye düşünmek gerekiyor. Günümüzün bakış açısı ile sadece tarafgirlik penceresine mahkum olabiliriz.

Bu Külliye kampüsünde misafirhane (tabhâne), aşhane (imaret), mutfak, erzak ambarı, medrese, dârüşşifâ (hastane) ve hamam bulunuyormuş. Bulunuyormuş dememizin sebebi artık bazı kısımların günümüze ulaşmamasıdır. Örneğin güney kısımda bulunan hamam artık yok.

Bayazid Han, Kili ve Akkirman seferine çıkmak üzere 1484 yılının Mayıs ayında Edirne’ye geldiği günlerde yapıların temelini attırmış. Cami kitâbesine göre 1487-88 yılında tamamlanmış. Diğer binalarında hemen hemen aynı tarihlerde bitmiş olduğu kaynaklarda not düşülmüş.

Medrese kısmını merak edenler o dönemlerdeki medreseleri lütfen araştırsınlar. Eğitim var. Hem de o dönemi için harika bir eğitim. Din eğitimi var. Bazı mesleklerin eğitimi var. Tıp eğitimi var. Bununla ilgili bilgiler dârüşşifâ binasında sergileniyor. Lütfen ziyaretiniz sırasında görmeyi unutmayın.

Eğer bir külliye var ise mutlaka bir de vakıf kurulmuştur. Bu külliye içinde vakıf var. Çünkü bu yapıların ve hizmetlerin devam etmesi gerekiyor. Eğer bir vakıf varsa akarları da vardır. Yani daimî gelir kaynakları mevcuttur. Bu külliye için yapılan araştırmalarda üç vakfiyesi tespit edilmiş. Nereden ne kadar gelir geleceği ve kime ne kadar ödeneceği de belirtilmiş.

Külliye içinde bir de harika bir mimari eser olan camii var. Cami varsa kitabe de var. Zenbilli Ali Efendi tarafından yazıldığı bildiriliyor. Büyük seyyahımız Evliye Çelebi buralara da geliyor ve yazdığına göre avluya dikilmiş 4 adet selvi ağacı Sultan Bayezid tarafından dikilmiş.

Sultan Bayezid tarafından yapılan bu Külliye Balkan Savaşları sonrasında kötü dönemler de yaşamış. Tunca nehri taşkınlarından bu mekanın büyük zarar gördüğü kayıtlarda bildirilmiş.

Açıkçası bir tarihçi edasıyla yazacak değiliz. Sadece Edirne’ye yolu düşenlere ya da Edirne’de gezilecek yerler neresidir diyenlere bir adres sunmak için satırlara dökme hissidir bu.

Bugün caminin sadece turistik ziyaretçileri daha fazla. Daimi bir saf bile cemaati yok. Kırkpınar güreşlerinde 3-5 gün caminin daimi cemaatinde artışlar oluyor. Malum Kırkpınar güreşleri yakın bir alanda, saray içi er meydanında yapılıyor.

Peki Edirne’de gezilecek görülecek yerler neresidir, aşağıya birkaç yeri not düşelim:

ü  II. Bayezid Külliyesi

ü  Selimiye Camii ve etrafındaki diğer tarihi yapılar

ü  Üç Şerefeli Camii

ü  Eski Camii

ü  Hıdırlık Tabyası

ü  Rüstem Paşa Kervansarayı

ü  Meriç ve Tunca nehirleri

ü  Mecidiye Köprüsü

ü  Karaağaç Tren Garı

ü  Enez Kalesi

ZAGREB’DEN GERİ KALANLAR

Zagreb notlarının birincisi http://www.demirhalil.blogspot.com.tr/2014/10/hirvatistanda-gezilecekgorulecek-yerler.html adresinde Zagreb’de Gezilecek/Görülecek Yerler başlığıyla yayınlanmıştı. Birinci derece görülmesi gereken yerlerin yer aldığı bu blog yazısından sonra şimdi ikinci derecede görülmesini önerdiğim yerleri not düşmeye çalışacağım.

Zagreb Camii

Öncelikle ikinci derecede görülmesini tavsiye ettiğim yerlere geçmeden belki de görmeden gelmemeniz gereken yeri kısaca tanıtayım. Bu Zagreb Camii. Evet, Zagreb’e gidip Zagreb Katedrali görülüyorsa, Zagreb Camii de görülmelidir. Bizim bol vaktimiz olmadığından bu fırsatı yakalayamadık. Belki de diğer yerlerden önce burasını görmeyi planlamalıydık. Neden mi?

Çünkü 2.Dünya Savaşı’ndan sonra Hırvatistan’ın değişik yerlerinde yaşayan Müslümanlar Zagreb’e göç etmeye başlamışlar. Bunun da sebebi ülkenin iç savaş ile yüz yüze gelmesidir. Bu sırada Zagreb’de dini görüş farklılıklarına hoş görü ile yaklaşılması, Müslümanları buraya çekmiştir.

Bu caminin yapım aşaması sürecinde bazı zorluklar yaşanmış, buna rağmen 1981 yılında temel atılmıştır. Caminin inşa edildiği zamanlar bu bölge yeni yerleşim yerlerinden birisi imiş. İslam dünyasından gelen yardımlarla inşaat ancak 1987 yılında tamamlanıyor. Cami açıldıktan sonra dünyanın değişik yerlerinden gelen insanlar ziyaret ettiği gibi, İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi ve Malezya Başbakanı Mahathir bin Muhammed gibi ülke yöneticileri de ziyarette bulunmuşlardır.

Zagreb Camisinin bulunduğu bölgeye yapılacak gezi planlamasına Sava nehri ve nehir boyunca yer alan diğer güzellikleri de ekleyebilirsiniz.

Zagreb gezinizin biraz daha detaylanarak anlamlanmasını istiyorsanız, pek çok Avrupa ülkesinde olduğu gibi müzelere de vakit ayırabilirsiniz. Daha çok müzelerin ve parkların yer aldığı ikinci derecede görülmesi gereken yerlerin listesi ise şöyledir:

Mimara Müzesi

• Arkeoloji Müzesi
• Hırvat Mimarisi Müzesi
• Hırvat Tarihi Müzesi
• Milli Sanatlar Müzesi
• Hırvat okul müzesi
• Hırvat Spor müzesi
• Etnografya Müzesi
• El Sanatları Müzesi
• Strossmayer Parkı
• Zrinjevac Parkı
• Botanik Parkı
• Mimara Müzesi
• Hayvanat Bahçesi
• Hırvatistan Ulusal Tiyatro binası

Eğer bu şehrin keşfine hafta sonu çıktıysanız müzeler kapalı olacağından sadece yanı başından geçip binanın mimarisini resimlendirebilirsiniz. Ancak parklar hariç. Parklarda yeşil doku sisleri bekliyor.

Bunlardan Mimara Müzesi, tarih öncesi çağlardan 20. Yüzyıla kadar uzanan dönem içerisinde yaklaşık 3700 sanat eserinden oluşmaktadır. Şehrin merkezindedir ve çevresinde birçok eğitim kurumu bulunmaktadır.

Bu liste içerisinden bir diğer örneğimiz Zagreb Botanik Parkı’dır. Bu park içerisinde birçok bitki türü bulunmaktadır. Zagreb Üniversitesi tarafından bakımı gerçekleştirilen parkta öğrenciler uygulamalarını yapabilmekte, bitki türlerini yakinen öğrenebilmektedirler. Ancak bu park biz ziyaret ettiğimizde çok da bakımlı bir park durumunda değildi. Ancak görülebilecek güzel yerlerden birisi. Şehir turunuzun yorgunluğunu burada güzel bitki manzaraları ile bırakabilirsiniz. 

Not: Zagreb notlarına önemli bazı yerleri tanıtarak devam edeceğiz.

ZAGREB'DE GEZİLECEK/GÖRÜLECEK YERLER

Zagreb keşfine çıkmadan önce bazı bilgilere vakıf olarak yola koyulmak, elbette seyahati anlamlaştıracaktır. Buyurun keşfin ön hazırlığına:

Öncelikle Zagreb’e nasıl ulaşılabileceği hakkında kısa bir bilgi verelim. Türk Hava Yolları zengin ikramlarıyla İstanbul’dan 1 saat 45 dakika sonra Zagreb’e ulaşıyor. Başka hava yolu şirketleri ile de ulaşmak mümkün. Fakat Türkiye’den gitmek isteyenler için hem en ekonomik hem de en kısa süre THY’ye ait.

 

     Zagreb Uluslararası Havaalanı (Pleso Airport), şehrin 17 kilometre dışında yer alıyor. Havaalanı (Zracna luka) ile otobüs terminali (Autobusni kolodvor) arasında saat 08.00–20.00 arasında Airport (Türkiye’deki ismi Havaş) Otobüsleri çalışıyor. Her yarım saatte hareket eden bu havaalanı servislerini kullanmak isterseniz, Hırvatistan’ın para birimi olan Kuna ile 30 Kuna ödeme yapıyorsunuz. Eğer saat 20.00’den sonra Croatian Airlines uçakları ile gelirseniz ayrıca servisler düzenleniyor. Eğer taksi ile ulaşmak isterseniz de 200-250 Kuna ödemeniz gerekiyor.

    Bu arada 1 Euro=7,5 Kuna yapıyor.

    Havaalanı küçük, Antalya, İstanbul, Ankara, İzmir ile kıyaslanamaz bile. Henüz Havaalanından ayrılmadan EUR bozdurmak isterseniz çıkışa varmadan hemen önce döviz ofisi var.

    Şehir merkezine ilerlerken Hipodrum’un olduğu yerden ve Sava nehrinin üzerinden geçiyorsunuz. Sava, hani şu Belgrad’dan geçen ve Tuna ile birleşen nehir. İllaki de Tuna demek için bir küçük sapış yaptım:)

   Şehir merkezine ulaştığınızda ister Main Bus Station (Otobüs Garajı)’da isterse de uygun bir kavşakta inin ve yerleşecek olduğunuz otel, hostel, apartman gibi bir yere geçiniz. Yıldızı bol otellerin bazıları beklediğiniz kalitede çıkmayabilir, buna dikkat edin. Ancak istediğiniz kalitede de otel bulmak mümkün. Bu arada apartman diye söylenen konaklama yerlerini de önceden incelemiş olmanız farklı ve kaliteli seçenek sunma bakımından sizlere büyük avantaj sağlayacaktır.

   Zagreb’de şehir içinde ulaşım kolay. Hem tramvay hem de otobüs ile isteğiniz yerlere ulaşabilirsiniz. Ulaşım seçeneği bakımından otobüs daha yaygın durumda. Özellikle şehrin uzak kısımlarına ulaşımda otobüsü seçmek durumunda kalıyorsunuz.

   Konaklama yerinize yerleştikten sonra aşağıdaki bilgilerin ışığında bir planlama yapmanız tavsiye edilir. Hem gezinizin anlamı hem de boşuna yorulmama açısından önemli bilgiler.

   Hırvatistan’ın Başkenti Zagreb, Belgrad’dan da geçen Sava nehri üzerinde bulunur ve ülkenin kuzeyinde yer alır. Bir kültür ve bilim merkezi olarak da kabul edilen Zagreb, en kalabalık şehir durumundadır. Adriatik Denizi ile Avrupa’yı birleştiren yollar üzerindedir.

Zagreb esasen iki bölümden oluşmaktadır.

• Gornji Grad (Upper Town)
• Donji Grad (Down Town)

   Bu bölgelerden önce Gornji Grad’ı gezmenizi tavsiye ederim. Birçok yer yürüme mesafesinde ve yürümenizi öneririm. Hem tarihi dokuyu hem de kültürel durumu görmeniz bakımından önemli. Bir de yürümeye başlamadan önce aşağıdaki resimde olduğu gibi tarihi ve turistik, görülmesi istenilen yerlere yönlendirme levhaları yardımcı olmaktadır. Bu levhalarda yer alan bilgiler, sırasına göre yerleştirilmiş.

 

Birinci derecede tavsiye edilen görülmesi gereken yerlerin listesi aşağıdadır.

• Zagreb Katedrali
• St. Katarina Klisesi
• St. Mark Klisesi
• At Nalı Meydanı
• Maksimir Parkı
• Medvednica Doğa Parkı
• Preradovic Meydanı
• Cvjetni (Çiçek) Meydanı
• Tkalciceva Sokağı
• Uspijaca (Füniküler)
• Lotrstack Kulesi
• Kamenita Vrata Kapısı

Zagreb sokaklarında dolaşırken çok rahat olacağınız kesin. Çünkü halkın geneli trafik kurallarına uyuyor. Nadiren de olsa uymayan çıkabilir. Trafik ışığı olmayan cadde ve sokaklarda sürücüler yayların geçmesine izin verir. Keşke Türkiye’de de böyle olsa. Bu arada bol miktarda bisiklet kullanımı var. Kaldırımlara bisikletler için ayrıca bir bölge ayrılmış. Dolayısıyla bisiklet sürücülerini aksatmamaya özen gösteriniz.

Zagreb ile ilgili birkaç yazı daha eklemek istiyorum. Bu yazıya son vermeden, Zagreb Katedrali’ne çıkmadan önceki meydana yerleştirilmiş bir şehir planını paylaşmak istiyorum. Şimdiden sizlere iyi tatiller diliyorum….